Andy Warhol
1928–1987
Andy Warhol był najsłynniejszym amerykańskim artystą. Uważano go jednocześnie za rewolucjonistę, ekscentryka i twórcę pop-artu. Krytycy sztuki wychwalają go tytułami, jakich nigdy wcześniej nie przyznano żadnemu artyście – nawet Pablo Picasso czy Salvadorowi Dali. Alfred Nemeczek komentuje: „Te pochwały sięgały od »gwiazdy popu« po »artystę popu«, wynosząc »geniusza popu« do rangi »księcia popu«, a następnie »księcia popu« i dalej aż do »króla popu«, »cara popu« i »wielkiego potentata«. Jednak „Picasso pop-artu” został również ochrzczony mianem „arcykapłana” i „papieża popu”. (Artyści – Krytyczna encyklopedia sztuki współczesnej)
Warhol urodził się w Pittsburghu w 1928 roku, a zmarł w Nowym Jorku w 1987 roku. Po ukończeniu szkoły średniej ten syn czeskich imigrantów podjął studia w Carnegie Institute of Technology w Pittsburghu, pracując jednocześnie, aby opłacić naukę. W 1949 roku osiadł w Nowym Jorku, a trzy lata później zadebiutował swoją twórczością w galerii Hugo. Do tego czasu pracował jako grafik reklamowy dla magazynów modowych, projektując kartki świąteczne, okładki płyt LP oraz mapy pogodowe dla telewizji. Wkrótce potem jednak artysta wpadł na pomysł, by w centrum swoich motywów obrazowych umieścić przedmioty codziennego użytku. Wykorzystując technikę grafiki, stworzył pożądane obiekty kultowe.
Do jego najbardziej znanych dzieł należą sitodruki przedstawiające czerwono-białe puszki zupy Campbell oraz banknot dwudolarowy. Dzięki tym pracom Warhol radykalnie zerwał z tradycją artystyczną panującą w Stanach Zjednoczonych i Anglii od lat 50. XX wieku i jest uważany za jedną z czołowych postaci nowego ruchu artystycznego, zwanego pop-artem.
Obok Warhola, Roy Lichtenstein i Tom Wesselman to amerykańscy przedstawiciele tego nurtu, którzy szukali motywów do swoich obrazów w świecie reklamy, komiksów i hollywoodzkich supergwiazd. Elvis Presley, Jackie Kennedy i Marilyn Monroe stali się ikonami w repertuarze obrazowym Warhola.
Przekształcanie przedmiotów codziennego użytku w dzieła sztuki pozwala im zyskać pewien poziom uwagi, jakiego nigdy nie otrzymują jako rzeczy używane wielokrotnie. Sposób fotograficznego odtwarzania przedmiotu przez Warhola wymagał, aby to właśnie sam przedmiot, a nic innego, wywoływał efekt. Wymagają tego również prace, w których stosował powtórzenia tego samego motywu, ale dodatkowy efekt uzyskują one dzięki barwnym kompozycjom.
Artysta postrzega świat takim, jakim jest, i przedstawia go: „Jestem niezwykle bierny. Przyjmuję rzeczy takimi, jakie są. Po prostu patrzę, obserwuję świat”.
