Impresjonizm
Początek nowej ery malarstwa
W połowie XIX wieku impresjonizm przyniósł fundamentalne i trwałe zmiany w malarstwie. Artyści impresjonizmu starali się uchwycić atmosferę ulotnej chwili z ich subiektywnej perspektywy. Claude Monet podsumował nową koncepcję sztuki impresjonistycznej w następujących słowach: "Nie interesuje mnie przedmiot, ale to, co dzieje się między mną a przedmiotem". Według Moneta zadaniem artysty było przedstawienie tego, co istnieje między obiektem a artystą, a mianowicie piękna atmosfery. W ten sposób artyści impresjonizmu zakwestionowali kilka ustalonych zasad tamtych czasów. Nie kładli już nacisku na obiekty na obrazie i ich realistyczne przedstawienie. Odeszli również od struktury obrazowej skomponowanej zgodnie ze ścisłymi zasadami formalnymi i wyrzucili z obrazów jakikolwiek narracyjny lub dokumentalny charakter.
Cechy charakterystyczne impresjonizmu: Światło, krajobrazy i jasne kolory
Skupiając się na atmosferze chwili, impresjonizm kładł duży nacisk na przedstawienie warunków oświetleniowych. W związku z tym malarze wybierali swoje motywy i szczegóły obrazu w taki sposób, aby światło i przeważnie jasne, świetliste kolory mogły rozprzestrzeniać się na dużych powierzchniach. Preferowane motywy impresjonizmu obejmowały zatem rozległe widoki krajobrazów, takich jak pola, ogrody, lasy lub morze. Ludzie zazwyczaj odgrywali podrzędną rolę, często służąc jako sztafaż lub pojawiając się w większych scenach społecznych. Niezależnie od motywu, zdaniem impresjonistów nie było konieczne realistyczne przedstawianie ludzi i natury, aby oddać nastrój chwili. Ponieważ obiekty malarskie ostatecznie służyły jedynie jako powierzchnie odbijające światło, w malarstwie impresjonistycznym unikano szczegółowych przedstawień, a malarze zmiękczali kontury obiektów. Często pracowali z krótkimi pociągnięciami pędzla, tworząc efekt "migotania" na płótnie, który stał się charakterystyczny dla obrazów impresjonistycznych. Malarstwo "plenerowe" było również szeroko rozpowszechnione wśród artystów impresjonistów. Aby móc przenieść swoje indywidualne wrażenia na płótno w sposób jak najbardziej bezpośredni i niezafałszowany, wychodzili na łono natury ze sztalugami i farbami i pracowali pod gołym niebem.
Niezrozumiani przez współczesnych, dziś bardzo popularni
Ze względu na swoje niekonwencjonalne podejście do malarstwa, impresjonizm początkowo spotkał się z dużym niezrozumieniem zarówno ze strony krytyków, jak i publiczności. Dziennikarz Le Figaro opisał jedną z wystaw jako "katastrofę spowodowaną przez kilku szalonych ludzi". A krytyk sztuki Louis Leroy napisał o kultowym arcydziele Claude Monet "Impression, soleil levant" w 1874 roku: "Tapeta w stanie embrionalnym jest bardziej skończona niż ten pejzaż morski". Dziś ta epoka jest postrzegana zupełnie inaczej. Nie ulega wątpliwości, że faza ta dostarczyła istotnych impulsów dla wielu późniejszych stylów. Wystawy dzieł francuskich artystów, takich jak Claude Monet, Camille Pissarro, Auguste Renoir, Edgar Degas czy Édouard Manet, ale także niemieckich przedstawicieli, takich jak Max Liebermann, Lovis Corinth czy Max Slevogt, cieszą się dziś ogromną popularnością - nie tylko dlatego, że wiele dzieł sztuki impresjonistycznej znajduje się obecnie na liście najdroższych obrazów. W ars mundi można kupić różne obrazy impresjonistów.