Słynne dzieła Pablo Picasso: kamienie milowe historii sztuki

Hiszpański malarz, grafik i rzeźbiarz Pablo Picasso (1881-1973) ukształtował sztukę XX wieku jak nikt inny. Stworzył niektóre z najważniejszych dzieł w historii sztuki. Do słynnych obrazów Picasso należą między innymi "Guernica", "Les Demoiselles d´Avignon" lub "Dziecko z gołębiem". Jego nazwisko stało się synonimem przełomu i innowacji w sztuce nowoczesnej.

Zasadniczo Picasso był związany z malarstwem figuratywnym i pracował w tradycyjnych tematach i gatunkach malarskich. Nigdy jednak nie dążył do jak najwierniejszego odwzorowania przedstawianych obiektów. Zamiast tego w swoich dziełach poszukiwał istoty i charakteru motywów. W tym celu opracował zupełnie nowy język form, w którym odszedł również od tradycyjnych konwencji kompozycji i perspektywy.

Przełomowe przedefiniowanie zasad twórczych oraz jego indywidualny język wizualny doprowadziły do rozwoju kubizmu. Wspólnie z Georges Braque uczynił formy geometryczne słownikiem malarstwa. W ten sposób obaj malarze nie tylko zrewolucjonizowali sztukę współczesną, ale także w znacznym stopniu utorowali drogę abstrakcji.

Również wiele innych stylów i technik artystycznych kolejnych dekad odnosiło się do idei Picasso, takich jak dadaizm, surrealizm, konstruktywizm, a także kolaże, ready-mades i sztuka obiektu. Pokolenia artystów aż do XXI wieku wskazują go jako centralne źródło inspiracji. Nie tylko dlatego, ponad 50 lat po śmierci Picasso jego nazwisko pozostaje trwale obecne w świecie sztuki. Jego dzieła znajdują się we wszystkich ważnych instytucjach artystycznych świata i są regularnie prezentowane na wystawach. Ponadto słynne obrazy Picasso wielokrotnie trafiają na pierwsze strony gazet, gdy na przykład są sprzedawane na aukcjach za rekordowe ceny.

Pablo Picasso rozwijał swoją sztukę w kilku fazach

Pablo Picasso przez całą swoją trwającą około 70 lat karierę stale rozwijał się stylistycznie. W retrospektywie jego dorobku można wyróżnić kilka głównych epok. W każdej ze swoich faz twórczych koncentrował się na określonych cechach formalnych i środkach wyrazu.

• "Okres Niebieski",
• "Okres Różowy",
• "Okres Afrykański", a także
• "Kubizm Analityczny" oraz
• "Kubizm Syntetyczny"

uważane są dziś za fazy, w których dokonał znaczących postępów w kształtowaniu obrazu.

"Okres Niebieski" – nowy początek dla Picasso i malarstwa

"Okres Niebieski" określa dziś fazę, w której Picasso wykonał pierwsze kroki w kierunku samodzielnego języka wizualnego. Datowany jest mniej więcej na lata 1901–1904.

W 1897 roku opuścił akademię sztuk pięknych w Barcelonie. Wkrótce potem zaczął oddalać się od akademickiego stylu malarskiego i rozwijać swoją indywidualność artystyczną. Do jego wzorców na początku XX wieku należeli malarze tacy jak Henri de Toulouse-Lautrec, Edgar Degas, Paul Cézanne lub Auguste Rodin. Pod ich wpływem styl Picasso pozostawał wyraźnie figuratywny i wykazywał wiele cech impresjonizmu i postimpresjonizmu.

Pod względem treści Pablo Picasso podejmował tematy takie jak melancholia, żałoba, śmierć i lęk. Jako bohaterów swoich obrazów często wybierał ludzi wykluczonych, samotnych lub zdesperowanych. Jak ujawnił Picasso wiele dekad później, w tej fazie przetwarzał żałobę po swoim przyjacielu Carlos Casagemas, który popełnił samobójstwo w 1901 roku. Najbardziej znane dzieła Picasso z tego okresu to

• "La Vie",
• "Stary gitarzysta",
• "Niebieski pokój" lub
• "La Soupe".

Słynne dzieła Picasso z "Okresu Różowego": powrót koloru

Około 1905 roku kolory i atmosfera dzieł Picasso stopniowo ponownie się rozjaśniły. Właśnie przeprowadził się do Paryża i znalazł w tej francuskiej metropolii sztuki wiele nowych inspiracji. Ważnym tematem w tym czasie był dla niego świat cyrku.

W licznych słynnych obrazach Picasso poświęcił się klaunom, kuglarzom, akrobatom i żonglerom. Nastrój jego obrazów stał się wyraźnie bardziej pogodny, a paleta barw ponownie jaśniejsza. Zamiast stonowanych i chłodnych kolorów pojawiły się przede wszystkim róż oraz inne pastelowe odcienie. Picasso rozwijał się również w zakresie formy i kompozycji. Zaczął pracować z coraz większymi płaszczyznami i ostrzejszymi konturami, stopniowo redukując detale.

Picasso inspirował się także sztuką z Afryki

Na początku XX wieku Europa wciąż pozostawała pod znakiem kolonializmu. W jego następstwie wiele dóbr sztuki i kultury z Afryki zostało przewiezionych do krajów europejskich i prezentowanych na wystawach. W ten sposób Picasso również zetknął się ze sztuką Afryki.

Mówi się, że to malarz Henri Matisse w 1906 roku po raz pierwszy pokazał mu dzieła sztuki z Konga. Picasso był bardzo zafascynowany egzotycznym kształtowaniem form i estetyką. Jak sam twierdził, natychmiast poczuł "magię", która emanowała z eksponatów. Wielokrotnie odwiedzał wystawy w paryskim "Musée d’Ethnographie du Trocadéro" i zaczął także sam zbierać afrykańskie maski i rzeźby.

Nowe impulsy wpłynęły również na jego własną twórczość artystyczną i przejął wiele elementów estetyki afrykańskich dzieł sztuki. W szczególności jego przedstawienia głów i twarzy z tego okresu wykazują wyraźne podobieństwa do form plemiennych masek.

Kubizm analityczny i syntetyczny: formy geometryczne jako elementy składowe obrazów

Wiele elementów "afrykańskiej fazy" Picasso pojawiło się ponownie także w kubizmie, który Picasso miał rozwinąć wspólnie z Georges Braque. Picasso i Braque poznali się w Paryżu w 1907 roku. Niezależnie od siebie mieli już wówczas wypracowane bardzo podobne cechy formalne. Rozwijali je dalej w trwającej wiele lat współpracy.

Ich współpraca jest dziś określana jako "Kubizm Analityczny". W tej fazie Picasso i Braque dekonstruowali przedstawiane obiekty i redukowali je do form podstawowych. Przedstawiali obiekty w fragmentach oraz za pomocą form geometrycznych. Ponadto oddalili się od tradycyjnych form kompozycji. Przede wszystkim kwestionowali padanie światła i głębię przestrzenną. Zamiast tego opracowali nowe sposoby przedstawiania, które umożliwiały im ukazanie jednocześnie kilku punktów widzenia na obiekt.

Ponadto stopniowo ograniczali paletę barw. Pracowali teraz głównie stonowanymi odcieniami, takimi jak brąz, szary, beż, niebieski lub czarny. Około 1912 roku jako wariant Kubizmu Analitycznego rozwinął się "Kubizm Syntetyczny". Picasso miał w tym również znaczący udział.

Artyści nie tylko rozwijali dalej proces kompozycji. Zaczęli również pracować z nowymi materiałami i technikami. Dodawali do swoich obrazów różne przedmioty i oklejali płótno na przykład papierem, tkaninami, szkłem, metalem lub drewnem. W ten sposób Kubizm Syntetyczny utorował drogę innym technikom XX wieku, takim jak kolaż, ready-made i sztuka obiektu.

Najbardziej znane dzieła Picasso

Całkowity dorobek Pablo Picasso ma obejmować około 50 000 prac. Niektóre z nich zaliczają się dziś do najważniejszych dzieł sztuki wszech czasów. Wskazanie, które z nich jest najsłynniejszym dziełem Picasso, jest niemal niemożliwe. Stworzył cały szereg słynnych obrazów, które mają wielkie znaczenie dla historii sztuki.

Les Demoiselles d’Avignon (1907)

Do najważniejszych dzieł Picasso bez wątpienia należy jego obraz "Les Demoiselles d’Avignon". Uznaje się go za kamień milowy w historii sztuki, ponieważ Picasso po raz pierwszy i konsekwentnie zerwał tu z tradycyjnymi i powszechnymi standardami malarstwa. Wyraźnie pracował tu z cechami stylu kubizmu. Zredukował przedstawiane obiekty do uproszczonych form i unieważnił tradycyjne prowadzenie światła oraz perspektywę obrazu. Ponadto widoczne są wpływy sztuki afrykańskiej. Dzieło o wymiarach ok. 2,40 na 2,30 metra Picasso miał przygotować na podstawie ponad 800 studiów wstępnych. Dziś wisi ono w Museum of Modern Art w Nowym Jorku.

Guernica (1937)

Do najbardziej imponujących i emocjonalnych dzieł Picasso należy "Guernica". W tym obrazie o wymiarach ok. 3,50 na 7,80 metra poruszył temat zniszczenia miasta Guernika podczas hiszpańskiej wojny domowej. W 1937 roku niemieckie i włoskie samoloty bojowe zaatakowały miejscowość w Kraju Basków. Monumentalne dzieło zostało po raz pierwszy pokazane w hiszpańskim pawilonie na Wystawie Światowej w 1937 roku. Obecnie znajduje się w Museo Reina Sofía w Madrycie. Uznaje się je za dzieło kluczowe kubizmu, ale także za mocne przesłanie przeciw wojnie.

Dziecko z gołębiem (1901)

Obrazem "Dziecko z gołębiem" Picasso namalował jedno ze swoich dziś najsłynniejszych dzieł już na początku kariery. Wyznacza ono przejście od jego wczesnego stylu, jeszcze inspirowanego impresjonizmem, do Okresu Niebieskiego. Zarówno w proporcjach, jak i w kompozycji Picasso wciąż mocno opierał się na tradycyjnych wzorcach. Od jego abstrakcyjnego, kubistycznego języka obrazowego, który później miał przynieść mu sławę, był tu jeszcze wyraźnie daleko. Mimo to obraz ten należy do jego najbardziej popularnych prac. Motyw dziecka, które ostrożnie trzyma gołębia, stał się symbolem empatii i wrażliwości.

Gołąb pokoju (1961)

Słynnych obrazów Picasso jest wiele - lecz tylko ten zdobył rozgłos i popularność daleko poza światem sztuki. Gołąb pokoju Picasso z gałązką oliwną w dziobie stał się uniwersalnym symbolem pokoju na całym świecie. Litografia z 1961 roku ukazała się z okazji kongresu pokojowego w Sztokholmie. Nie była to jednak pierwsza wersja gołębia pokoju Picasso. Już w 1949 roku biała gołębica namalowana przez niego reklamowała na plakacie "Światowy Kongres Obrońców Pokoju" w Paryżu. Również dla wielu kolejnych kongresów pokojowych Picasso tworzył każdorazowo nowy wariant białej gołębicy.

Portret Dora Maar (1937)

Relacja Pablo Picasso z kobietami musi być - mówiąc ostrożnie - określona jako złożona. Był dwukrotnie żonaty i w swojej karierze miał różne muzy oraz romanse. W historii sztuki liczne opracowania poświęcają się wyłącznie temu aspektowi jego biografii. Jednocześnie wizerunki kobiet stanowią ważną część jego całego dorobku. Wielokrotnie portretował malarkę i fotografkę Dora Maar. Maar była nie tylko jego modelką, lecz także przez dziewięć lat jego kochanką. Obraz "Portret Dora Maar" z 1937 roku należy dziś do najbardziej znanych dzieł Picasso.

Femme à la montre (1932)

Dzięki "Femme à la montre" kolejne przedstawienie kobiety należy do słynnych dzieł Picasso. Picasso poznał francuską modelkę Marie-Thérèse Walter pod koniec lat 20. XX wieku. Nie tylko pozowała mu, lecz była także jego kochanką i późniejszą matką jego córki Maya. Picasso portretował Marie-Thérèse w kilku dziełach. Wersja z 1932 roku pod tytułem "Femme à la montre" została w 2023 roku zlicytowana za prawie 140 milionów dolarów.

Les femmes d'Alger (1955)

"Les femmes d'Alger" oznacza całą serię 15 obrazów olejnych oraz ponad 100 rysunków i grafik, które Picasso stworzył między 1954 a 1955 rokiem. Zainspirował się przy tym dziełem Eugène Delacroix "Les femmes d'Alger". Picasso nie skopiował jednak pierwowzoru, lecz miejscami znacznie go przekształcił. W tej serii obrazów wyczerpująco zbadał możliwości kształtowania malarstwa. Najbardziej znane dzieło z serii to egzemplarz określany jako "Wersja O". Został on zlicytowany w 2015 roku w Christie's w Nowym Jorku za 179,4 miliona dolarów i jest tym samym najdrożej publicznie sprzedaną pracą Picasso.

Chcą Państwo dowiedzieć się więcej o Picasso? Przeczytajcie nasze wpisy na blogu o rozwoju kubizmu lub o kobietach Pablo Picasso.

Wybrane dzieła Pablo Picasso