Wielcy malarze romantyzmu: Friedrich, Turner, Spitzweg
W okresie romantyzmu życie duchowe człowieka stanowiło centralny punkt sztuki, literatury i filozofii. Epoka ta trwała mniej więcej od końca XVIII do połowy XIX wieku. W tym okresie wielkich przemian politycznych i społecznych wiele osób skupiało się na sobie.
Malarze i malarki epoki romantyzmu zajmowali się swoim światem uczuć, interesowali się tematyką duchową i mistyczną oraz utrzymywali bliski kontakt z naturą. Ten sposób postrzegania życia znalazł również odzwierciedlenie w malarstwie romantycznym..
- Tęsknota za nieskończonością: Epickie, często melancholijne pejzaże.
- Świat mitów: Powrót do tematów duchowych i mistycznych.
- Sielanka codzienności: Przedstawienie spokojnych, częściowo humorystycznych scen.
- Całościowe istnienie: Człowiek ze wszystkimi swoimi emocjami i marzeniami.
Dziś są to przede wszystkim trzej słynni malarze romantyzmu, którzy symbolicznie reprezentują całą epokę – Caspar David Friedrich, William Turner oraz Carl Spitzweg. Na przykładzie ich dzieł zostanie przedstawione malarstwo romantyzmu.
Tematy malarzy romantyzmu
Epoka romantyzmu charakteryzowała się silnym odcięciem od oświecenia w klasycyzmie. Jego przedstawiciele postrzegali logikę i rozum jako nadrzędną zasadę wszelkiego ludzkiego działania. Postępowanie kierowane rozumem miało utorować drogę do postępu i innowacji oraz rozwiązać problemy społeczne. Romantycy natomiast obawiali się, że w świecie ukształtowanym wyłącznie przez racjonalizm dusza człowieka będzie cierpieć. Dlatego chcieli ponownie położyć większy nacisk na sferę uczuć.
Sny, fantazje, duchowość i mistyka
Twórcy romantyzmu zajmowali się emocjami, snami i fantazjami ludzi, ale także duchowością i mistyką. Epoka romantyzmu była również reakcją na przemiany polityczne i społeczne XVIII i XIX wieku, takie jak Rewolucja Francuska i industrializacja. Wiele osób tęskniło za spokojem i bezpieczeństwem. Uciekali w sielankę natury, w światy fantazji i zajmowali się sobą samymi, zamiast mierzyć się z rzeczywistością.
Ta postawa życiowa znalazła wyraz także w tematach obrazów romantyzmu. Malarze koncentrowali się na motywach, w których jednostka znajdowała się na pierwszym planie – zarówno w sensie przenośnym, jak i całkiem dosłownie. Malar ki i malarze romantyzmu podejmowali w swoich dziełach tematy takie jak tęsknota, przemijanie, sny, lęki, namiętność czy melancholia.
Oprócz subiektywnych odczuć zajmowali się jednak także motywami religijnymi lub duchowymi. Artystki i artyści romantyzmu realizowali te treści w różnych grupach motywów, na przykład w sielankowych momentach z parami, rodzinami lub towarzystwami, majestatycznych pejzażach albo dramatycznych scenach z mistyki i baśni.
Pejzaże jako popularny motyw
Pejzaże stanowiły ważny punkt ciężkości w malarstwie romantycznym. Malar ki i malarze romantyzmu celebrowali w swoich pełnych przepychu dziełach piękno i wzniosłość natury. Nie tworzyli jednak jedynie szczególnie estetycznych i wspaniałych impresji pejzaży. Twórcy często nadawali swoim motywom również znaczenie symboliczne, aby przekazać emocje lub wyrazić przesłania.
Caspar David Friedrich – słynny niemiecki malarz romantyzmu
Caspar David Friedrich (1774 – 1840) jest najwybitniejszym niemieckim malarzem romantyzmu. Friedrich posiadał wyjątkową zdolność przekładania ludzkich emocji na obrazy pejzaży. Podejmował egzystencjalne pytania ludzkiego istnienia, inscenizując odpowiednie sceny natury i krajobrazu.
Jego styl cechowało przedstawienie raz sielankowe, raz dramatyczne. Z wielką perfekcją i dbałością o szczegóły tworzył niemal fotorealistyczne widoki pejzażowe. Friedrichowi nigdy jednak nie chodziło o wierne rzeczywistości dokumentowanie natury. Czerpał wprawdzie inspirację z rzeczywistych krajobrazów całych Niemiec. W swoich obrazach konstruował jednak ze swoich wrażeń fikcyjny świat.
Jednym z najsłynniejszych obrazów Friedrich jest "Wędrowiec nad morzem mgły". Obraz powstały około 1818 roku ukazuje mężczyznę od tyłu. Stoi on na skale i patrzy na pejzaż z imponującymi, dynamicznymi formacjami chmur. Obraz Friedrich był interpretowany na różne sposoby. Może więc oznaczać osiągnięcie celu i więź z naturą, ale może być także odczytywany jako symbol przejścia z tego świata do zaświatów, melancholii lub samotności.
William Turner – pionier malowania światłem
William Turner (1775–1851) należy do najwybitniejszych malarzy angielskiego romantyzmu. Już pod koniec XVIII wieku był stałą wielkością na londyńskiej scenie artystycznej. Na początku swoich dwudziestych lat wystawiał swoje pierwsze obrazy, a pod koniec tej dekady został już powołany na profesora Royal Academy.
Do ulubionych tematów obrazowych Turner należały marynistyka, pejzaże i widoki miast. Swoje motywy angielski malarz romantyzmu znajdował nie tylko w swojej ojczyźnie, lecz także podczas licznych podróży. Malował więc różne atrakcje Europy, na przykład kanały Wenecji, Przełęcz św. Gotarda, skałę Loreley lub Stonehenge.
William Turner odzwierciedlał w swoich dziełach piękno, mistykę i siłę natury. Aby jak najdobitniej oddać charakter i atmosferę swoich motywów, wypracował sposób malowania, który w jego czasach był wręcz rewolucyjny. Zamiast ograniczać się do realistycznego odwzorowywania swoich motywów, chciał w swoich dziełach oddać coś ze swojej subiektywnej percepcji. Miał kiedyś powiedzieć:
"Moim zadaniem jest malować to, co widzę, a nie to, o czym wiem, że tam jest"
Dlatego nie koncentrował się na wierności szczegółu i realizmie, lecz na oddaniu warunków świetlnych, gry kolorów i nastroju chwili.
Również w swoim obrazie "Wielki Kanał Wenecki" z 1835 roku skupił się na olśniewającym świetle jednej chwili. Zarówno chmury na niebie, jak i jasne budowle odbijają światło słoneczne. Budynki po lewej i prawej stronie kanału Turner jedynie naszkicował. Ponadto coraz bardziej rozmywał kontury domów, im dalej cofały się one w tło obrazu. Dzięki temu sposobowi malowania William Turner jest dziś uważany za istotnego prekursora impresjonizmu.
Carl Spitzweg – figlarny kronikarz swoich czasów
Carl Spitzweg (1808 – 1885) jest najbardziej znanym malarzem epoki Biedermeier. Epoka ta rozciągała się w Niemczech od początku do połowy XIX wieku, a więc przypadała na fazę późnego romantyzmu. Obie epoki nakładały się na siebie nie tylko czasowo.
Cechy sztuki Biedermeier wykazywały wyraźne paralele z romantyzmem. Również Carl Spitzweg pozostawał całkowicie w tradycji malarstwa romantyzmu. Znakomicie opanował niezwykle realistyczny sposób malowania. Bardzo szczegółowo opracowywał przedmioty przedstawione na obrazie, aby sprawiały możliwie wierne rzeczywistości wrażenie. Do jego motywów należały sielankowe pejzaże i sceny rodzajowe.
Spitzweg często portretował nieco dziwacznych outsiderów, jak na przykład w "Biedny poeta" (1839). W tym obrazie satyrycznie ujął nieco wyidealizowany zawód pisarza. Pokazał poetę jako mężczyznę, który najwyraźniej wykonuje swoją pracę, leżąc w ciągu dnia w łóżku. Mieszka samotnie w małym, skromnym i zapewne zimnym mieszkaniu, ale nie wydaje się nieszczęśliwy. Dziś powiedziałoby się, że Carl Spitzweg stworzył tym obrazem symbol utartego powiedzenia o "sztuce, która nie daje chleba".
Nawet po 250 latach malarstwo romantyzmu wciąż jest aktualne
Nawet jeśli malarstwo romantyzmu od połowy XIX wieku początkowo nieco straciło na znaczeniu, nadal miało duży wpływ na różne późniejsze epoki artystyczne.
Wiele impulsów, które dali malar ki i malarze romantyzmu, było rozwijanych w kolejnych stylach. Na przykład impresjoniści inspirowali się sposobem, w jaki William Turner przedstawiał światło i atmosferę. Również możliwie wierny rzeczywistości sposób przedstawiania w sztuce romantyzmu został później ponownie podjęty, na przykład w Nowej Rzeczowości na początku XX wieku. Nawet we współczesnej kulturze można ponownie dostrzec ślady romantyków i ich postawy duchowej.
Malar ki i malarze romantyzmu cieszą się dziś dużą popularnością
Dzieła artystów romantyzmu, takich jak Caspar David Friedrich czy William Turner, niezmiennie cieszą się dużą popularnością. Ich język obrazowy jest tak uniwersalny, że nawet po ponad 250 latach fascynuje i porusza publiczność. Ich popularność wynika nie tylko z tego, że podejmowali tematy, które zajmują wszystkich ludzi niezależnie od kontekstu historycznego, na przykład miłość, tęsknota czy melancholia.
Ponadto również dziś wiele osób w obliczu utrzymujących się wielkich kryzysów na świecie ponownie szuka bezpieczeństwa i sielanki. Jak w epoce romantyzmu, tak i tutaj wycofanie się do sfery prywatnej coraz częściej jawi się jako wyjście. Tak więc w licznych dzisiejszych trendach w mediach społecznościowych w istocie podejmowane są romantyczne idee. Celebruje się na przykład wyidealizowane motywy pejzażowe albo wychwala przytulną domową wygodę. Najwyraźniej sztuka romantyzmu i jej przesłanie pozostają także dziś aktualne i na czasie.
Wybrane dzieła wielkich malarzy romantyzmu
