Słynni artyści pop-artu: Lichtenstein, Warhol, Haring

Sztuka z codzienności – dla codzienności: pop-art należy do najważniejszych epok XX wieku. Jego twórcy zachwiali kilkoma podstawami sztuk plastycznych. Zaczęło się to już od motywów: wielu artystów i artystek pop-artu inspirowało się w swoich dziełach dobrami konsumpcyjnymi i kulturą masową. Ponadto wprowadzili nowe techniki i przywiązywali wagę do tego, aby ich sztuka była przystępna cenowo lub nawet bezpłatnie dostępna publicznie.

Mimo wielu podobieństw na pytanie "Czym jest pop-art?" nie da się odpowiedzieć ogólnie. Twórcy, techniki i dzieła tej fazy były zbyt różnorodne. Jednak spojrzenie na trzech słynnych artystów pop-artu – Roy Lichtenstein, Andy Warhol i Keith Haring – pokazuje przykładowo zarówno najważniejsze cechy, jak i różne odmiany pop-artu. Ci trzej artyści w znacznym stopniu ukształtowali tę epokę i także dziś uchodzą za jej najważniejszych przedstawicieli.

Roy Lichtenstein – od punktów rastrowych do sławy

Roy Lichtenstein (1923–1997) należy do kluczowych postaci amerykańskiego pop-artu. W swoich dziełach przerzucał pomost między kulturą codzienną a wysoką. Małe, pozornie niepozorne fragmenty z mediów i popkultury inscenizował jak arcydzieła historii sztuki, w dużych formatach i malowane olejem. Jego niepowtarzalnym znakiem rozpoznawczym były czarne punkty rastrowe, którymi wypełniał powierzchnie swoich obrazów.

Jak wielu innych pionierów sztuki, Lichtenstein początkowo spotykał się z odrzuceniem ze strony wielu współczesnych mu osób. Dziś jednak jego wkład w rozwój sztuk plastycznych jest niekwestionowany, a jego dzieła są obecne we wszystkich ważnych domach wystawowych i kolekcjach świata.

Na początku byli Mickey Mouse i Donald Duck

Roy Lichtenstein już od młodości miał słabość do sztuk plastycznych. Posiadał wielki talent, lecz na karierę jako niezależny artysta musiał początkowo jeszcze poczekać.

Po etapach nauki w różnych akademiach sztuki pracował początkowo jako wykładowca sztuki, a także jako rysownik techniczny i projektant. Równolegle kontynuował jednak pracę nad własnymi dziełami sztuki. W 1950 roku miał pierwszą wystawę, która jednak nie przyniosła godnego odnotowania sukcesu. Miało się to zmienić na początku lat 60.

W 1962 roku miał już swoją pierwszą wystawę indywidualną w galerii Leo Castelli, która odniosła wielki sukces. Lichtenstein wziął także udział w wystawie "The New Realists" w Sidney Janis Gallery w New York. Podczas tego wydarzenia po raz pierwszy w szerszym zakresie pokazano dzieła wielu artystów pop-artu, takich jak Claes Oldenburg i Andy Warhol. Najpóźniej wtedy Lichtenstein ugruntował swoją pozycję jako jeden z najważniejszych przedstawicieli tego kierunku artystycznego.

Styl Lichtenstein był sprzeczny z artystycznym duchem czasu

To, co dziś słynny artysta pop-artu Roy Lichtenstein prezentował w swoich dziełach, miało niewiele wspólnego z kanonem sztuki lat 60. Dotyczyło to zarówno jego sposobu przedstawiania, jak i wyboru motywów.

W szczytowej fazie ekspresjonizmu abstrakcyjnego Lichtenstein powrócił do przedstawienia figuratywnego. Jednak jego praca była daleka od sztuki realistycznej. Rozwinął raczej wyjątkowy nowoczesny styl, który wykazywał wyraźne podobieństwa do estetyki pasków komiksowych.

W ten sposób Lichtenstein redukował przedmioty obrazu do ich najniezbędniejszych szczegółów:

• Kontury często podkreślał grubymi czarnymi liniami.
• Jego sceny obrazowe prawie nie miały głębi przestrzennej.
• Paletę barw mocno ograniczał i w swoich dziełach często używał tylko kilku barw podstawowych.

Bez wątpienia najważniejszym elementem kompozycyjnym Lichtenstein i jego niepowtarzalnym znakiem rozpoznawczym były jednak punkty rastrowe. Technikę tę przejął z przemysłu drukarskiego. Aby oszczędzać farbę, przy druku wysokich nakładów zaczęto zastępować powierzchnie barwne wzorem z punktów. Ludzkie oko postrzegało ten raster jako jednolitą powierzchnię.

Również w światach obrazowych Roy Lichtenstein wkraczał na nowy teren. Inspirację dla swoich motywów znajdował w małych, pozornie banalnych rzeczach codzienności – cecha, która miała stać się typowa dla wielu słynnych artystów pop-artu.

Źródłem tematów jego obrazów było dla niego bezpośrednie życie codzienne, przede wszystkim komiksy, ilustracje i inne publikacje. Do "Look Mickey" miało go podobno zainspirować opakowanie po gumie do żucia.

Sięgał jednak także do dawnych epok sztuki. Wielokrotnie cytował środki stylistyczne kubizmu lub surrealizmu i łączył je z własnym językiem obrazowym.

Zredukowane, niemal chłodne motywy Roy Lichtstein w sztuce lat 60. były równoznaczne z rewolucją. Nigdy jednak nie łączył ze swoją sztuką żadnego przesłania ani misji. Nie uważał się za artystę politycznego i nie chciał ani "czegoś nauczyć społeczeństwa", ani "w jakikolwiek sposób ulepszać naszego świata", jak sam kiedyś powiedział.

Mimo to jego sztuka była wszystkim innym niż banalna czy pozbawiona treści. Wypowiedzi jego obrazów miały raczej subtelny charakter. W wielu dziełach można więc znaleźć zdecydowanie krytyczne, a nawet ironiczne komentarze do mass mediów, nawyków konsumpcyjnych i kultury popularnej.

Ponadto Lichtenstein według własnych wypowiedzi chciał zachęcić publiczność do zajęcia się produkcją i recepcją obrazów. Czy to amerykański styl życia, drogie symbole statusu, błyszczący świat celebrytów czy medialne inscenizacje – Lichtenstein odczarowywał je i sprowadzał w swoich dziełach na ziemię.

Słynny artysta pop-artu stworzył kilka arcydzieł

Swoim minimalizmem i techniką malarską z punktami rastrowymi Lichtenstein wykonał znaczącą pracę pionierską dla pop-artu. Stworzył ponadto liczne dzieła, które dziś uchodzą za ikony tej epoki:

• Do najważniejszych należą bez wątpienia "Look Mickey" z 1961 roku, które stało się kamieniem milowym nie tylko jego własnej kariery, lecz całego pop-artu.
• Również na początku lat 60. opublikował "Whaam!", kolejne ze swoich najważniejszych dzieł. Dyptyk pokazuje na lewej połowie obrazu myśliwiec odrzutowy, który wystrzeliwuje rakietę. Po prawej stronie w tym samym czasie eksploduje kolejny samolot. Dymek z tytułowym słowem "Whaam!" jest umieszczony dużymi literami w środku obrazu.
• Do głównych dzieł Lichtenstein należy także "M-Może" z roku 1965. Przedstawia młodą blond kobietę przed panoramą miasta z dymkiem myśli "M-Maybe he became ill and couldn‘t leave the studio". Zostało pokazane w 1968 roku na documenta 4 i dziś należy do kolekcji Museum Ludwig w Köln.

Od "być może najgorszego malarza" do prekursora pop-artu

Roy Lichtenstein w swoich czasach nie uchodził jeszcze za słynnego artystę pop-artu, za jakiego jest uważany dziś. Wręcz przeciwnie: na początku swojej drogi artystycznej jego dzieła spotykały się nawet wielokrotnie z niezrozumieniem.

Krytykę wywoływało przede wszystkim to, że ignorował granice między sztuką a kulturą codzienną. Także jego estetyka wielu komentatorom wydawała się po prostu niegodna sztuk plastycznych. Tak więc amerykański magazyn "Life" w 1964 roku postawił pytanie, czy Lichtenstein nie jest przypadkiem najgorszym artystą Stanów Zjednoczonych. Publiczność natomiast miała znacznie mniej trudności z jego sztuką bliską codzienności ludzi.

Obecnie jego pionierskie dokonanie artystyczne znajduje bez ograniczeń zasłużone uznanie. Status Lichtenstein osiągnęło tylko niewielu innych znanych artystów pop-artu, jak Andy Warhol czy Robert Rauschenberg.

Tak jak inni słynni artyści pop-artu doprowadził do radykalnego przełomu w sztukach plastycznych. Jego wpływ na sztukę i design oddziałuje do dziś. Jego minimalistyczny styl i punkty rastrowe były już niezliczoną liczbę razy kopiowane i cytowane przez kolejne pokolenia artystów. Dowodzi to, jak wizjonerska i ponadczasowa jest sztuka Roy Lichtenstein.

Najbardziej znany artysta pop-artu: Andy Warhol

Żaden artysta nie ucieleśnia pop-artu tak bardzo jak Andy Warhol (1928–1987). Jego nazwisko jest znane daleko poza granicami sztuki i symbolicznie oznacza jedną z najważniejszych epok XX wieku.

Jak wielu innych, później słynnych artystów i artystek pop-artu, również Warhol szukał swoich motywów we wszystkim, co reprezentowało amerykańskie społeczeństwo konsumpcyjne i medialne. Stworzył liczne ikoniczne dzieła, takie jak puszki zupy "Campbell's" czy portrety Marilyn Monroe. Jednocześnie uczynił sitodruk oraz seryjną produkcję dzieł sztuki akceptowalnymi w świecie sztuki. Swoją działalnością trwale zmienił historię sztuki. Jeszcze dziś wiele artystek i artystów korzysta z jego pionierskiego ducha i bogactwa pomysłów.

Od grafika reklamowego do supergwiazdy pop-artu

Sukces Andy Warhol nie przyszedł z dnia na dzień. Potrzeba było kilku etapów, zanim osiągnął status najbardziej znanego artysty pop-artu.

Warhol, cywilnie Andrew Warhola, był synem czechosłowackich imigrantów i pochodził ze skromnych warunków. W 1949 roku ukończył w Pittsburgh studia z malarstwa i projektowania. Jeszcze w tym samym roku przeniósł się do New York. Początkowo utrzymywał się z prac dorywczych, lecz wkrótce zdobył nazwisko jako grafik i projektant. Prace graficzne przyniosły Warhol także jego pierwsze wystawy w 1952 i 1956 roku.

Od końca lat 50. skoncentrował się jednak całkowicie na karierze artysty plastyka. W 1962 roku otworzył legendarną "Fabrykę" – mieszankę atelier, warsztatu i miejsca produkcji, ale także popularne miejsce spotkań twórców i celebrytów. Tutaj powstało wiele jego seryjnych dzieł oraz kilka filmów.

Motywy codzienne, sitodruk, produkcja seryjna: styl Andy Warhol

Swoją koncepcją artystyczną Andy Warhol przekroczył wiele tradycyjnych konwencji sztuk plastycznych. Słynny artysta pop-artu zasadniczo na nowo zdefiniował motywy, technikę i proces wytwarzania. Do jego największych innowacji należało to, że uczynił przedmioty codzienne motywami swoich prac oraz wprowadził sitodruk i seryjną produkcję dzieł sztuki.

Andy Warhol był bystrym obserwatorem amerykańskiego społeczeństwa konsumpcyjnego. W jego mass mediach i produktach codziennego użytku znajdował także swoje motywy. Szczególnie inspirowały go:

• zdjęcia prasowe
• reklamy
• komiksy
• dobra konsumpcyjne i luksusowe
• znane osobistości z polityki, kultury i sportu.

Choć nigdy nie uważał się za artystę politycznego, z jego sposobu opracowywania zdjęć i cytatów obrazowych zawsze przemawiała także ironiczna, a nawet krytyczna postawa wobec społeczeństwa oraz świata konsumpcji i mediów.

Bardzo zależało mu na tym, aby móc udostępnić swoje dzieła szerokiej publiczności. Jak najwięcej osób powinno rozumieć jego prace, ale także móc sobie na nie pozwolić. W sitodruku znalazł do tego idealną technikę. Na początku lat 60. Warhol odkrył dla siebie tę pierwotnie przemysłową metodę druku. Teraz mógł produkować swoje dzieła sztuki w niemal nieograniczonych nakładach. Seryjna produkcja masowa generowała też jednak nie bez znaczenia regularne dochody, które dawały mu bezpieczeństwo finansowe dla jego licznych przedsięwzięć.

Sitodruk był dla Warhol jednak nie tylko techniczną metodą wytwarzania i powielania jego dzieł. Uczynił go także centralnym środkiem twórczym w produkcji dzieł. Odbitki powstałe w sitodruku dzięki swojemu rastrowi miały już bardzo indywidualną estetykę.

To również sitodruk sprawiał, że Warhol pracował zwykle tylko kilkoma kolorami. Cały swój język obrazowy i tak silnie zredukował. Nieliczne, często jaskrawe odcienie nakładał na dużych powierzchniach. Jednocześnie podkreślał charakterystyczne kontury motywu czarnymi liniami.

Kolejną typową cechą jego pracy było powtórzenie. Warhol przenosił przy tym podstawową ideę powielania bezpośrednio na swoje obrazy. W wielu seriach dzieł powtarzał te same lub bardzo podobne motywy w obrębie jednego obrazu. Czasem zmieniał poszczególne fragmenty obrazu, kolorując je różnymi barwami.

Wiele motywów Warhol stało się kamieniami milowymi pop-artu

Tylko niewielu innym artystkom i artystom udało się stworzyć tak wiele znanych na całym świecie dzieł z ikonicznymi motywami jak Andy Warhol. Bez wątpienia najważniejszym motywem – zarówno dla jego kariery, jak i historii sztuki – była "Campell's Soup Can". W 1962 roku Warhol stworzył pierwszą serię sitodruków z legendarną etykietą zupy. Do tego motywu powracał w swojej karierze wielokrotnie i tworzył warianty w różnych kolorach lub z wielokrotnymi powtórzeniami.

Dla malarstwa publikacja motywu puszki zupy oznaczała kamień milowy: Warhol po raz pierwszy przemienił pozornie banalny przedmiot codzienny w dzieło sztuki zauważone na całym świecie. Następnie pojawiły się kolejne artykuły konsumpcyjne, takie jak butelki Coca-Cola, Mercedes czy flakon Chanel.

Niemal samoczynnie sukcesem stawały się portrety, które Warhol wykonywał znanym osobistościom współczesności. Należeli do nich między innymi

• Liz Taylor,
• Mick Jagger,
• Jackie Kennedy,
• John Lennon,
• Debbie Harry,
• Joseph Beuys,
• Michael Jackson lub
• Elvis Presley.

Szczególne poruszenie wywołał jego portret chińskiego przewodniczącego państwa Mao Zedong, który z powodu swojego socjalistycznego kursu i "rewolucji kulturalnej" zasadniczo sprzeciwiał się amerykańskiemu duchowi czasu.

Swój najważniejszy portret Warhol stworzył jednak w 1962 roku w postaci "Dyptyku Marilyn". Krótko po śmierci legendarnej aktorki Warhol odkrył zdjęcie, które zostało opublikowane w związku z filmem "Niagara", w którym Monroe grała główną rolę. Dla "Dyptyku Marilyn" odtworzył fotografię po 25 razy. Lewą stronę dyptyku pokolorował kilkoma barwami, prawą zredukował do czerni i bieli.

Podobnie jak puszki zupy Campell's, także Marilyn Andy Warhol stała się kamieniem milowym pop-artu. Do zdjęcia promocyjnego Marilyn Monroe powracał w swojej karierze kilkakrotnie, na przykład w "Postrzelonej Marilyn" z 1964 roku czy w wielkiej serii odwróceń pod koniec lat 70.

Oprócz celebrytów i przedmiotów codziennych Warhol miał jeszcze inne główne tematy, na przykład

• przedstawienia zwierząt (zebra, nosorożec, krowa),
• rośliny ("Tropikalne", "Kwiaty"),
• obrazy wypadków i katastrof (seria "Death & Desaster", "Car Crash") lub
• komiksy (Superman, Mickey Mouse).

Wiele z tych dzieł również dziś zalicza się do znaczących dzieł XX wieku.

Znany artysta pop-artu: Keith Haring – undergroundowa ikona New York

Jego jaskrawe obrazy z prostymi rysunkami postaci mają status kultowy już od dziesięcioleci: Keith Haring (1958–1990) jak mało kto reprezentuje sztukę lat 80. Dzięki swojemu minimalistycznemu i uniwersalnemu językowi obrazowemu udało mu się przemawiać do ludzi na całym świecie.

Choć jego dzieła na pierwszy plan zawsze wydają się radosne, często niosą poważne i ważne przesłania. Ponadto pozornie bez wysiłku opanował balans między sztuką subkulturową a komercyjną. Działał zarówno na ścianach nowojorskiego metra, jak i w modnych galeriach.

Jego dzieła są dziś obecne we wszystkich renomowanych domach sztuki i kolekcjach świata, na przykład w Museum of Modern Art, New York, w Museum Folkwang, Essen, w Albertina, Wien lub Tate Gallery, London.

New York lat 80. – idealna pożywka dla kariery Keith Haring

Kariera artystyczna Keith Haring zapewne nie mogłaby przebiegać tak pomyślnie w żadnym innym mieście niż New York. W pulsującej scenie kulturalnej amerykańskiej metropolii znajdował z jednej strony inspirację, z drugiej jednak także wystarczająco dużo swobody, aby realizować swoje idee.

Już we wczesnym dzieciństwie wykazywał zainteresowanie malarstwem i rysunkiem. W 1976 roku rozpoczął studia z grafiki reklamowej w "Ivy School of Professional Art" w Pittsburgh. Jednak już po dwóch latach przeniósł się do New York i zapisał się do "School of Visual Arts".

W renomowanej szkole prywatnej nauczył się rzemiosła artystycznego, lecz równie duży był wpływ, jaki wywierała na niego klubowa i subkulturowa scena New York. Na początku lat 80. była to przede wszystkim scena hip-hopowa z rapem, breakdance i graffiti, która szybko zyskiwała popularność. Ale także twórcy z wielu innych gatunków, takich jak film, muzyka, performance i sztuki plastyczne, organizowali się w różnorodną i dynamiczną scenę artystyczną.

Znany artysta pop-artu nawiązał kontakty z licznymi artystkami i artystami, m.in. także Andy Warhol i Jean-Michel Basquiat. Zainspirowany graffiti i pop-artem rozwinął swój niepowtarzalny styl i szybko zdobył międzynarodową renomę.

W 1982 roku miał już swoją pierwszą wystawę indywidualną w New York. W tym samym roku został zaproszony na documenta 7 w Kassel. W 1983 roku nastąpiły udziały w Whitney Biennale oraz Biennale w São Paulo. W 1986 roku znany artysta pop-artu otrzymał zlecenie wykonania w Amsterdam 12-metrowego muralu.

Do swojej wczesnej śmierci w wieku zaledwie 31 lat słynny artysta pop-artu wystawiał w wielu renomowanych domach sztuki świata, w tym miał około 50 wystaw indywidualnych.

Ludziki z kresek z przesłaniem: styl Keith Haring

Ludziki z kresek, malarstwo jaskiniowe, komiksy, rysunek dziecięcy: aby opisać styl Keith Haring, wciąż przywoływano najróżniejsze analogie do innych form wyrazu artystycznego. Żadne z tych podejść wyjaśniających nie oddaje jednak sprawiedliwości jego indywidualnemu językowi obrazowemu.

Bez wątpienia minimalizm był jednym z motywów przewodnich Haring. Udało mu się za pomocą niewielu środków obrazowych przenosić silny wyraz i zrozumiałe przesłania. Konsekwentnie redukował swoje obiekty obrazowe do ich zasadniczych cech. Często pozostawało tylko kilka konturów, które podkreślał grubymi czarnymi liniami. Całkowicie rezygnował ponadto z głębi przestrzennej i barwił duże powierzchnie swoich obrazów monochromatycznie.

Haring nie tylko malował bardzo minimalistycznie, lecz także wyposażał swoje dzieła w zaledwie kilka przedmiotów obrazowych. Często potrzebował tylko jednej lub dwóch postaci, aby stworzyć scenę z symbolicznym przesłaniem.

W swoich motywach nie sięgał też, jak wielu innych słynnych artystów pop-artu, po przedmioty codzienne czy treści medialne. W jego dziełach zazwyczaj roiło się raczej od figur przypominających ludzi, ale także od zwierząt oraz innych obiektów, takich jak serca czy latające spodki.

Często oddalał się także całkowicie od przedstawienia figuratywnego i projektował dzieła z wielkoformatowymi abstrakcyjnymi wzorami. Czy figuratywne, czy abstrakcyjne – wszystkie jego dzieła noszą jego typowy charakter pisma i są natychmiast rozpoznawalne jako "Haring".

Keith Haring chciał zdemokratyzować sztukę

Po raz pierwszy Keith Haring zwrócił na siebie uwagę na początku lat 80. street artem. Jego ulubionym obszarem pracy były stacje metra w New York. Za płótna służyły mu niewykorzystane tablice reklamowe, które można było znaleźć na wszystkich stacjach metra. Na ich czarnym tle Haring zostawiał białą kredą swoje rysunki – oczywiście nielegalnie. Znikały jednak równie szybko, jak powstawały, ponieważ zwykle ponownie zaklejano je plakatami reklamowymi.

Między 5.000 a 10.000 wariantów "Subway Drawings" miał Haring stworzyć do połowy lat 80. Ta sztuka partyzancka uczyniła go znanym daleko poza granicami New York. Przy tym "Subway Drawings" zaprzeczały wszystkiemu, co ówczesny świat sztuki przewidywał dla prezentacji i dystrybucji dzieł sztuki:

• Istniały tylko przez bardzo ograniczony czas.
• Były całkowicie publiczne i można było je łatwo – także mimochodem – odbierać.
• Nie dało się ich ani sprzedać, ani wystawić w innych miejscach.

Wszystko to Haring zaplanował i zamierzył. Jego motto brzmiało, że jego sztuka powinna być dostępna dla wszystkich ludzi bez ograniczeń – także poza muzeami i galeriami. Tym samym podążał za tradycją innych słynnych artystów pop-artu, takich jak Andy Warhol.

Także gdy był już uznanym artystą, wciąż korzystał z możliwości tworzenia wielkoformatowych murali w przestrzeni publicznej, na przykład w Pisa, Amsterdam, New York czy Barcelona.

Keith Haring angażował się także w projekty polityczne i społeczne

Na pierwszy rzut oka dzieła Haring najpierw szerzą dobry nastrój. Są kolorowe, dynamiczne, pełne dziecięcej naiwności i ekspresyjnej wolności. Początkowo nie podejrzewa się w nich niczego poważnego ani groźnego. Jednak właśnie na tym polegała strategia Haring. Używał bardzo prostego i łatwo zrozumiałego języka obrazowego do szerokiego zakresu tematów i przesłań.

Nie poprzestawał jednak na artystycznym mierzeniu się z problemami współczesności. Angażował się aktywnie politycznie i społecznie, na przykład na rzecz Unicef lub w ruchu antyapartheidowym. Gdy w 1988 roku zdiagnozowano u niego zakażenie AIDS, znaczenia nabrała dla niego edukacja na temat śmiertelnej choroby immunologicznej.

Swoją inteligentną sztuką i społecznym zaangażowaniem Keith Haring udowodnił, że także bez gwiazdorskich manier, skandali i elitarnego habitusu można stać się jednym z najważniejszych artystów XX wieku.

Słynni artyści pop-artu zapisali się w historii sztuki

Lichtenstein, Warhol, Haring – trzej znani artyści pop-artu, którzy w znacznym stopniu ukształtowali i współtworzyli tę epokę. Każdy z trzech na swój sposób wykazał się wielkim duchem pionierskim i rozwinął niepowtarzalną oraz ponadczasową formę wyrazu artystycznego.

Choć dziś są prowadzeni pod tą samą nazwą, byli absolutnymi indywidualistami z własnym stylem, rozumieniem sztuki i przebiegiem kariery. Dotyczy to także licznych innych znanych artystów pop-artu, takich jak

• Claes Oldenburg,
• Tom Wesselmann,
• James Francis Gill,
• Robert Indiana lub
• Mel Ramos.

Wszyscy oni swoim indywidualnym stylem w znacznym stopniu przyczynili się do uczynienia pop-artu najważniejszą epoką sztuki drugiej połowy XX wieku.

Ich wpływ wykraczał jednak daleko poza granice sztuki. Pop-art oddziaływał zarówno na modę, design produktów, projektowanie mediów, jak i wiele obszarów kultury. Także dziś jest bardzo popularny dzięki swojemu kolorowemu, łatwemu do odczytania językowi obrazowemu z motywami, które każdy rozpoznaje.

Również wiele kolejnych pokoleń artystów sięgało po cechy kompozycyjne i filozofię pop-artu, na przykład

• Nikki de Saint-Phalle,
• James Rizzi,
• Jeff Koons lub
• Mr. Brainwash.

Wybrane dzieła artystów pop-artu