Dziesięciu najsłynniejszych niemieckich malarzy: Od renesansu do współczesności

Wśród artystek i artystów, którzy odegrali znaczącą rolę w historii sztuki, znajduje się wiele malarek i malarzy z Niemiec. Nierzadko wykonywali oni pionierską, przełomową pracę i trwale zmieniali malarstwo swojej epoki.

Wielu słynnych niemieckich malarzy i malarek wpływało jednak nie tylko na sztukę czasów, w których żyli. Ich postawy artystyczne są uznawane – nawet jeśli częściowo mają już wiele stuleci – także dziś za niezwykle istotne. Wystawy z dziełami na przykład Caspar David Friedrich, Emil Nolde czy Gerhard Richter cieszą się niesłabnącą popularnością wśród publiczności.

Poniżej przedstawionych zostanie dziesięcioro najsłynniejszych niemieckich malarek i malarzy od renesansu po współczesność. Uwaga zostanie przy tym skierowana zarówno na ich działalność artystyczną, jak i na biografię oraz wpływ na przebieg historii sztuki.

Albrecht Dürer - słynny niemiecki malarz renesansu

Renesans jest często postrzegany przede wszystkim jako zjawisko włoskie. Najczęściej w tym kontekście wymienia się nazwiska takie jak Leonardo da Vinci, Michelangelo Buonarroti czy Raffael Santi. Jednak znaczący i wpływowy artysta renesansu pochodził także z Niemiec: Albrecht Dürer (1471–1528).

Co wyróżnia sztukę Dürera?

Słynny niemiecki malarz odnosił ogromne sukcesy już za życia: przede wszystkim dzięki grafikom drukowanym zyskał na początku XVI wieku rozgłos w całej Europie. Szczególna jakość jego miedziorytów i drzeworytów polegała na ich perfekcji i bogactwie detali. Dürer zawsze dążył do tego, by przedstawiać swoje motywy możliwie jak najbardziej realistycznie. Tę naturalistyczną manierę przedstawiania potrafił przenieść także na swoje obrazy olejne i akwarele.

Mistrz autoportretu i teoretyk sztuki

Albrecht Dürer był ponadto bardzo cenionym portrecistą i dodatkowo doprowadził do perfekcji gatunek autoportretu. Należał jednak nie tylko do najważniejszych artystów renesansu, lecz zyskał także uznanie jako teoretyk sztuki. Napisał liczne pisma, w których między innymi szczegółowo zajmował się realistycznym przedstawianiem proporcji.

Chociaż Albrecht Dürer urodził się ponad 550 lat temu, jego twórczość jest do dziś obecna w wielu miejscach – zarówno w świecie sztuki, jak i w kulturze codziennej. Jego motywy są niezliczoną ilość razy reprodukowane i zdobią wiele przedmiotów codziennego użytku, takich jak porcelana i zastawa, torby czy parasole. Ponadto regularnie odbywają się wystawy poświęcone różnym aspektom jego pracy.

Caspar David Friedrich - wielki romantyk niemieckiego malarstwa

Jego nazwisko stało się synonimem malarstwa romantyzmu: Caspar David Friedrich (1774-1840). Ten słynny niemiecki malarz jak mało kto potrafił sprawić, by filozofia i poczucie życia tej epoki przemawiały z jego obrazów.

Wiele jego dzieł to dziś ikony historii sztuki i są znane daleko poza granicami Niemiec, na przykład:

• "Dwaj mężczyźni kontemplujący księżyc"
• "Wędrowiec nad morzem mgły"
• "Kredowe klify na Rugii"

Jaki światopogląd kryje się za jego twórczością?

Od końca XVIII wieku romantyzm przyniósł fundamentalne zmiany zarówno w społeczeństwie, jak i w sztuce. Nastąpił bezpośrednio po oświeceniu. O ile tamta faza była jeszcze naznaczona bardzo racjonalnym, zorientowanym na rozum i postęp myśleniem, o tyle w obrazach romantyzmu emocje, duch i dusza, ale także religia i mistyka znów zyskały na znaczeniu. Tę postawę duchową Caspar David Friedrich realizował bezpośrednio w swoich dziełach.

Jego prace należy rozumieć jako pewnego rodzaju język symboli. Chodziło mu mniej o to, by wiernie odtwarzać świat w swoich obrazach. Raczej za pomocą zapierającej dech atmosfery swoich pejzaży budził wielkie emocje.

Co było kontrowersyjnego w jego sztuce?

Caspar David Friedrich już za życia odniósł pewne sukcesy dzięki swoim nastrojowym obrazom. Słynny niemiecki malarz romantyzmu potrafił swoją szczegółową i realistyczną manierą przedstawiania oczarować publiczność. Jednak jego dzieła wywoływały także dyskusje wśród współczesnych mu ludzi.

Prawdziwy skandal Caspar David Friedrich wywołał w 1808 roku swoim obrazem "Krzyż w górach". Pozwolił sobie umieścić w obrazie pejzażowym raczej niewielki krucyfiks. Dla wielu krytyczek i krytyków oznaczało to niestosowne pomieszanie sztuki sakralnej i malarstwa pejzażowego – absolutne złamanie tabu.

Caspar David Friedrich i jego sztuka fascynują publiczność do dziś. Jego motywy są nadal wszechobecne zarówno w świecie sztuki, jak i w kulturze codziennej. Dostępne są nie tylko reprodukcje jego obrazów, lecz także liczne produkty, takie jak T-shirty, skarpety czy kubki, ozdobione jego motywami. Jego wpływ sięga aż do świata mediów społecznościowych. Jego ikoniczny obraz "Wędrowiec nad morzem mgły" był niezliczoną ilość razy odtwarzany.

Max Liebermann - prekursor niemieckiego impresjonizmu

Od połowy XIX wieku obrazy impresjonistyczne zapoczątkowały nową erę w europejskim świecie sztuki. Francuscy artyści, tacy jak Claude Monet, Edouard Manet czy Camille Pissarro, zerwali wówczas z malarstwem tradycyjnym. Nie dążyli już do tworzenia obiektywnych obrazów świata, lecz chcieli oddać na obrazie swoje indywidualne wrażenia. W centrum stawiali przy tym atmosferę chwili, a zwłaszcza jej warunki świetlne.

W Niemczech malarz i grafik Max Liebermann (1847-1935) należał do pierwszych i zarazem najważniejszych przedstawicieli impresjonizmu. Jego działalność od początku XX wieku w znacznym stopniu zapoczątkowała w Niemczech przejście do malarstwa nowoczesnego.

Jak Liebermann zerwał z tradycją

Dzięki swojej awangardowej filozofii sztuki ten słynny niemiecki malarz przez całą swoją karierę wielokrotnie przeciwstawiał się obowiązującym tradycjom i konwencjom.

W kolejnych latach Liebermann konsekwentnie rozwijał swój styl malarski w kierunku impresjonizmu. Na początku XX wieku odnalazł następnie swój indywidualny język obrazowy:

• Jego dzieła cechują się niemal odczuwalną atmosferą oraz mistrzowską grą światła i koloru.
• Do jego motywów należały krajobrazy, takie jak lasy, aleje i ogrody, ale także sceny miejskie i uliczne oraz pojedyncze osoby i grupy, na przykład na plaży lub w ogródkach piwnych.

Wpływ Liebermanna na świat sztuki

Max Liebermann zasłynął jednak nie tylko jako znakomity malarz i grafik. Działał również aktywnie w różnych instytucjach artystycznych. Znany niemiecki malarz kierował jako prezes Berliner Secession oraz Pruską Akademią Sztuk. Dostąpił ponadto zaszczytu przyjęcia do francuskiej Société des Beaux-Arts. Obok Lovis Corinth i Max Slevogt Max Liebermann należy do nielicznych niemieckich impresjonistów znanych do dziś.

Emil Nolde - magik kolorów

Na początku XX wieku ekspresjonizm przyniósł kolejne zmiany w sztukach plastycznych. Jego artystki i artyści jeszcze bardziej oddalili się od tradycyjnej idei możliwie realistycznego przedstawiania świata. Zamiast tego wyrażali w swoich motywach emocje, percepcję, idee i opinie. W tym celu radykalnie zmienili swój język obrazowy. Odeszli od naturalnych proporcji i przyporządkowań kolorystycznych oraz zredukowali szczegóły przedmiotów przedstawionych na obrazie - częściowo aż do granic abstrakcji.

Ekspresjonistyczne światy obrazów Noldego

Jednym z najsłynniejszych niemieckich malarzy ekspresjonizmu był Emil Nolde (1867-1956). Należał do wczesnych przedstawicieli tego stylu w Niemczech. Był członkiem zarówno awangardystów z "Berliner Secession", jak i "Brücke". W 1912 roku wziął udział w wystawie zorganizowanej przez redakcyjną wspólnotę "Blauer Reiter".

Twórczość Noldego obejmuje obrazy olejne, grafiki, akwarele oraz kilka rzeźb. Jego dzieła fascynują do dziś swoją intensywną kolorystyką. Wygląda niemal tak, jakby przy wyborze i opracowaniu motywów kierował się barwami. Szczególnie wyraźnie widać to w jego akwarelach - na przykład w przedstawieniach pejzaży morskich, takich jak "Spokojne morze z dwoma parowcami", z imponującymi formacjami chmur. Ale także inne motywy, takie jak krajobrazy, kwiaty, sceny miejskie i tematy religijne, słynny niemiecki malarz ożywiał swoimi wirtuozerskimi kompozycjami kolorystycznymi.

Nolde i narodowy socjalizm

Walory Noldego jako artysty są niepodważalne, lecz jego biografia ma również ciemną stronę. Znany niemiecki malarz był zwolennikiem polityki Hitlera i członkiem NSDAP. Co prawda pod rządami narodowych socjalistów był uznawany za "zdegenerowanego" i w 1941 roku otrzymał zakaz wykonywania zawodu, ale nie sprawiło to, że zwątpił w ideologię nazistów.

Po II wojnie światowej zrobił wszystko, aby tę część swojej historii ukryć przed opinią publiczną i przedstawiać siebie jako prześladowanego artystę. Jest tym samym jednym z kilku przykładów w historii sztuki, w których osiągnięcie artystyczne zostało przyćmione przez osobiste niewłaściwe postępowanie.

Max Beckmann: indywidualista awangardy

Niemiecki malarz i grafik Max Beckmann (1884-1950) należy do wielkich artystów wyjątkowych klasycznej nowoczesności. Na przełomie wieków malarstwo w Europie znajdowało się w wielkim procesie przemian. Wielu awangardowych artystów i artystek zrywało z malarstwem tradycyjnym i dążyło do nowoczesnych form wyrazu. Również Max Beckmann na nowo ukierunkował swój sposób malowania i czerpał inspirację z różnych stylów, na przykład z impresjonizmu, ekspresjonizmu czy nowej rzeczowości.

Mistrz silnych kontrastów i zniekształconych perspektyw

Beckmann nigdy nie uważał się za związanego tylko z jedną określoną epoką, lecz wypracował swój całkowicie indywidualny styl. Pozostał przy tym zawsze wierny malarstwu figuratywnemu i stanowczo odrzucał radykalną abstrakcję.

Max Beckmann posługiwał się szczególnie sugestywnym językiem obrazowym:

• Słynny niemiecki malarz zawsze pracował z mocnymi i kontrastowymi kolorami.
• Często oddzielał elementy obrazu od siebie czarnymi liniami konturowymi.
• W kompozycji obrazu często operował proporcjami przedmiotów.
• Szczególnie postaci czasami przerysowywał aż do groteski, przedstawiając je na przykład z przesadnie wielkimi głowami lub wyjątkowo długimi kończynami.
• Ponadto często zniekształcał przestrzenie obrazu lub manipulował perspektywą przestrzenną.

Obok obrazów pojedynczych osób, grup i portretów tworzył także widoki miast i budynków oraz krajobrazy i martwe natury, które wszystkie na swój sposób odzwierciedlały sytuację życiową początku XX wieku.

Co sprawia, że droga życiowa Maxa Beckmanna jest tak wyjątkowa?

Max Beckmann zrobił imponującą karierę artystyczną. Już bardzo wcześnie znany niemiecki malarz udowodnił swój talent:

• Miał mieć zaledwie 14 lat, gdy namalował swój pierwszy autoportret i pierwsze pejzaże.
• Od 1900 roku uczęszczał do szkoły artystycznej w Weimarze i już w 1906 roku mógł wystawiać z Berliner Secession.
• Od 1914 roku Beckmann należał do współzałożycieli Freie Secession w Berlinie.
• Międzynarodowy przełom nastąpił dla niego w latach 20. XX wieku, a ponadto otrzymał powołanie do Städelschule we Frankfurcie nad Menem jako profesor.
• Polityka narodowych socjalistów gwałtownie przerwała jego karierę. Gdy został przez nich napiętnowany jako "zdegenerowany", opuścił Niemcy i początkowo przeniósł się do Amsterdamu.
• Po II wojnie światowej Beckmann wyemigrował do USA. Tam mógł kontynuować swoją udaną działalność i objął m.in. profesurę w "St. Louis School of Fine Arts".
• W grudniu 1950 roku Max Beckmann zmarł w swojej wybranej ojczyźnie.

Paul Klee - kluczowa postać nowoczesności

Paul Klee (1879-1940) należy do najważniejszych postaci europejskiej awangardy XX wieku. Klee jak mało kto potrafił z łatwością przechodzić między figuracją a abstrakcją. Włączał do swojej twórczości impulsy z różnych stylów, takich jak ekspresjonizm, konstruktywizm, kubizm czy surrealizm. Ponadto panował nad wieloma różnymi tematami i nastrojami, od medytacyjnych kompozycji obrazowych przez dziwaczne i fantastyczne światy obrazów aż po motywy z niemal dziecięcą radością.

Najważniejsze fazy jego rozwoju artystycznego

Biografia niemiecko-szwajcarskiego malarza i grafika jest ściśle związana z licznymi ważnymi fazami historii sztuki. Między innymi wziął udział w wystawie redakcyjnej wspólnoty "Blauer Reiter", do której należeli słynni artyści tacy jak August Macke, Franz Marc, Gabriele Münter i Alexej Jawlensky.

Do kolejnego punktu kulminacyjnego w karierze Kleego należało powołanie do Bauhausu w Weimarze w 1921 roku. Walter Gropius należał do wielkich admiratorów Kleego i zrobił wszystko, aby sprowadzić go do Bauhausu. W telegramie do Kleego napisał:

"Uczniowie promienieją na myśl, że mógłby Pan przyjechać; właściwie więc wszyscy oczekują tu Pana z miłością."

Do 1931 roku Klee wykładał w tej wpływowej szkole artystycznej. Równolegle w 1924 roku wraz z mistrzami Bauhausu Lyonel Feininger i Wassily Kandinsky, a także Alexej von Jawlensky, założył grupę wystawienniczą "Die Blauen Vier". W tym samym roku odbyła się także pierwsza indywidualna wystawa Kleego w USA, w Nowym Jorku.

Ostatnie lata życia na emigracji

Jak dla wielu postępowych artystek i artystów, przejęcie władzy przez narodowych socjalistów w 1933 roku oznaczało również dla Kleego cezurę. Naziści napiętnowali go jako "zdegenerowanego" i zwolnili go z pracy profesora w Akademii Sztuk Pięknych w Düsseldorfie. Klee opuścił następnie Niemcy i wyemigrował do Szwajcarii.

Krótko później został ponownie wystawiony na ciężką próbę. Od 1935 roku cierpiał (według dzisiejszej wiedzy) na twardzinę, chorobę reumatyczną. Mimo że choroba bardzo go ograniczała, jego potrzeba tworzenia pozostała niezmienna. W czerwcu 1940 roku przegrał jednak walkę z chorobą.

Dziedzictwo Paula Klee ma nieocenioną wartość dla historii sztuki. Ten słynny niemiecki malarz stworzył wiele ikonicznych dzieł, w tym:

• "Łysiejący starzec"
• "Główna droga i drogi boczne"
• "Zamek i słońce"

Jego dzieła znajdują się we wszystkich renomowanych kolekcjach świata, są regularnie honorowane na wystawach i stanowią popularne oraz wysoko opłacane obiekty na aukcjach.

Paula Modersohn-Becker - pionierka ekspresjonizmu

Była w sztuce nowoczesnej absolutnym zjawiskiem wyjątkowym - niemiecka malarka Paula Modersohn-Becker (1876-1907). Należała nie tylko do nielicznych kobiet, które potrafiły wywalczyć sobie miejsce w zdominowanym przez mężczyzn świecie sztuki. Wykonała ponadto znaczącą pionierską pracę na rzecz ekspresjonizmu w Niemczech. Wielu jej męskich kolegów było pod tym względem daleko za nią. Modersohn-Becker dożyła zaledwie 31 lat, ale była imponującą wizjonerką i wykazała się wielką odwagą zarówno artystycznie, jak i prywatnie.

Brak miejsca na akademii - a mimo to prekursorka nowoczesności

Paula Modersohn-Becker już wcześnie rozwinęła zainteresowanie malarstwem i rysunkiem. Pierwsze odpowiednie lekcje otrzymała w 1892 roku podczas pobytu w Anglii. O tradycyjnych studiach malarskich pod koniec XIX wieku nie mogło być jednak mowy. Kobiety w Niemczech w tym czasie po prostu nie miały jeszcze wstępu na akademie sztuki. Dlatego pobierała prywatne lekcje malarstwa i uczęszczała m.in. na kursy w różnych szkołach artystycznych w Paryżu.

Duży wpływ miały również pobyty w kolonii artystycznej Worpswede, podczas których wypracowała swój indywidualny styl malarski. Początkowo jej dzieła wykazywały jeszcze wyraźne paralele z impresjonizmem. Jednak stopniowo zmieniała swoją manierę przedstawiania, koncentrując się na kilku cechach swoich obiektów obrazowych.

Niekonwencjonalne spojrzenie na człowieka i rzeczywistość

Również przy wyborze motywów odchodziła od konwencji swoich czasów. Obok tradycyjnych pejzaży i martwych natur wielki nacisk w jej twórczości położony był na przedstawienia ludzi. Do swoich portretów nie wybierała jednak osobistości o znanych nazwiskach i wysokiej pozycji. Zamiast tego poświęcała się prostym ludziom, którzy w innym przypadku rzadko znajdowali się w centrum uwagi, takim jak:

• biedni,
• starsi,
• dzieci,
• matki lub
• chłopi.

Rezygnowała przy tym z romantyzującego lub idealizującego przedstawiania i ukazywała portretowanych szczerze oraz naturalnie.

Dopiero po śmierci doceniona

Dziś Paula Modersohn-Becker jest powszechnie uznawana za przełomową artystkę. Za życia jednak jej obrazy były dla szerokiej publiczności zdecydowanie zbyt postępowe i nie było jej dane odnieść sukcesu o dużym rozgłosie. Podobno sprzedała maksymalnie pięć swoich obrazów.

Ocena jej dorobku zmieniła się jednak już wkrótce po jej śmierci. Jej mąż Otto Modersohn organizował pierwsze wystawy jej obrazów, a uwagę zaczęli zwracać na nią także kolekcjonerzy i kolekcjonerki.

Liczne prywatne i publiczne kolekcje do dziś włączyły jej dzieła do swoich zbiorów, m.in. Städel Museum, Frankfurt, Museum of Modern Art, New York oraz British Museum, London.

Więcej o tej niezwykłej artystce dowiedzą się Państwo z naszego artykułu "Paula Modersohn-Becker: Ikona klasycznego modernizmu".

Otto Dix: bezlitosny kronikarz swoich czasów

"Malarz jest okiem świata", powiedział kiedyś Otto Dix (1891-1969). Zgodnie z tym mottem niemiecki malarz i grafik uczynił swoje dzieła zwierciadłami wydarzeń epoki. Dzięki swojej często bezlitosnej manierze przedstawiania stał się artystą swoich czasów zarazem wybitnym i kontrowersyjnym. Dziś uchodzi za jednego z najbardziej wpływowych i znaczących malarzy XX wieku.

Pluralizm stylów zamiast konformizmu

Przez całą swoją karierę Otto Dix zawsze podążał własną drogą. Niewiele obchodziły go aktualne trendy czy konwencje artystyczne. Formę wyrazu artystycznego dobierał zawsze bezpośrednio w zależności od tematu obrazu.

Chociaż jego malarstwo jest dziś zwykle zaliczane do kategorii "Nowa rzeczowość", Dix przez całą karierę nie był trwale związany z żadnym stylem. Podejmował próby w różnych epokach malarstwa, takich jak ekspresjonizm, impresjonizm, futuryzm, dadaizm, realizm oraz malarstwo dawnych mistrzów. Najważniejszym kryterium było to, że styl musiał być zdolny "ukazać rzeczy takimi, jakie są", jak ujął to Dix.

Niewygodne motywy i konsekwencje polityczne

Równie niekonwencjonalnie postępował przy wyborze motywów i tematów. Swoje dzieła uczynił zarazem płaszczyznami refleksji i komentarzami do wydarzeń epoki. Podejmował zarówno sytuację podczas I i II wojny światowej, jak i w Republice Weimarskiej, narodowym socjalizmie oraz w czasach powojennych w podzielonych Niemczech.

Jego portfolio motywów było bardzo szerokie:

• sceny wojenne
• obrazy miejskie i pejzaże
• akty
• portrety
• wydarzenia społeczne
• tematy religijne

W różnorodności jego dorobku w centrum zawsze pozostawała jednostka w czasie pełnym przełomów. Dix nie szczędził przy tym krytyki wobec stosunków społecznych i politycznych. Często podejmował tematy niezwykle niewygodne, niepokojące i prowokacyjne. Motywami ludzkich otchłani, śmierci, obłędu, pożądania i cierpienia stale na nowo stawiał publiczność przed wyzwaniem.

Zarówno ze względu na wybór tematów, jak i groteskowo-ekspresyjny język obrazowy, pod rządami narodowych socjalistów niemal nieuchronnie popadł w niełaskę. Jak wielu innych twórców awangardy, Dix został napiętnowany jako "zdegenerowany". Jego dzieła usunięto z galerii i muzeów, a on sam stracił profesurę w Akademii Drezdeńskiej.

Gerhard Richter - najsłynniejszy współczesny niemiecki malarz

Gerhard Richter może bez najmniejszej przesady być określany jako obecnie najsłynniejszy niemiecki malarz. Od wielu dziesięcioleci Richter, urodzony w 1932 roku, znajduje się na czele międzynarodowej sztuki współczesnej.

Wiodąca postać sztuki współczesnej

Malarz, rzeźbiarz i grafik od 18 lat nieprzerwanie zajmuje pierwsze miejsce w "Kunstkompass" magazynu Capital. Uchodzi tym samym za najważniejszego artystę współczesności, mierzonego wystawami, zakupami muzealnymi i wyróżnieniami. Również na aukcjach jego dzieła regularnie osiągają rekordowe ceny w przedziale od sześciu do siedmiu cyfr.

Ponadto Gerhard Richter jest obecny we wszystkich istotnych kolekcjach i instytucjach artystycznych, takich jak Centre Pompidou w Paryżu, Tate Britain w Londynie, Museum of Modern Art w Nowym Jorku oraz National Museum of Modern Art w Tokio.

Język obrazowy Gerharda Richtera

Gerhard Richter w swojej twórczości zawsze wykazywał się dużą elastycznością pod względem technik i motywów. Ważną część jego twórczości stanowi malarstwo, ale opanował także wiele innych technik, takich jak rysunek, grafika warsztatowa, rzeźba i instalacje. Dla katedry w Kolonii zaprojektował ponadto kilka okien kościelnych.

Bez problemu w swoich dziełach wielokrotnie przełącza się między abstrakcją a figuracją. W swoim obszernym dorobku Richter położył akcent na różne obszary. W malarstwie przedstawiającym uczynił lekką nieostrość wręcz swoim znakiem rozpoznawczym. Subtelnie rozpuszcza kontury i detale swoich obiektów obrazowych, tak że wydają się nieco zamglone.

Ponadto historia Niemiec jest stale powracającym tematem w twórczości Richtera:

• Już w 1988 roku w grupie prac "18 października 1977" zmierzył się z terrorem Frakcji Czerwonej Armii.
• W 2014 roku stworzył cykl "Birkenau" na podstawie fotografii więźniów obozu zagłady Auschwitz-Birkenau.

Choć Gerhard Richter jako artysta nieustannie święci sukcesy, nigdy nie stracił kontaktu z rzeczywistością. Uchodzi raczej za osobę stroniącą od rozgłosu i powściągliwą, która nie potrzebuje ani skandali, ani prowokacji. Rzadko udziela także wywiadów. Chyba obecnie najsłynniejszy niemiecki malarz woli, by przemawiały za niego jego wyjątkowe dzieła sztuki.

Neo Rauch - najważniejszy przedstawiciel "Nowej Szkoły Lipskiej"

Jest bezsprzecznie czołową postacią "Nowej Szkoły Lipskiej" – malarz i grafik Neo Rauch. Około przełomu tysiącleci, wychodząc od "Hochschule für Grafik und Buchkunst" w Lipsku, ukształtował się figuratywny styl malarski, który wkrótce odniósł sukcesy na arenie krajowej i międzynarodowej.

Neo Rauch, urodzony w 1960 roku, należy dziś do najważniejszych przedstawicieli tej szkoły i do najznaczących niemieckich malarzy XXI wieku. Reprezentuje jednak także pokolenie artystów, których sztuka została ukształtowana przez biografię w obu państwach niemieckich.

Realizm socjalistyczny i droga poza niego

Artystyczna droga Raucha rozpoczęła się jeszcze w czasach NRD. Sztuki plastyczne w NRD były w dużej mierze odcięte od międzynarodowych trendów. Przez państwo pożądany i wspierany był przede wszystkim "realizm socjalistyczny" - figuratywne, patetyczne i, co nie mniej ważne, silnie zabarwione ideologicznie malarstwo.

W latach 1986-1990 Rauch studiował u Arno Rinka i Bernharda Heisiga w "Hochschule für Grafik und Buchkunst" w Lipsku, której nauczanie było jeszcze wyraźnie ukształtowane przez realizm socjalistyczny. Rauchowi nie wystarczało jednak jedynie kontynuowanie tego stylu malarskiego. Rozwinął raczej indywidualny i niepowtarzalny figuratywny język obrazowy, będący połączeniem elementów:

• surrealizmu,
• malarstwa dawnych mistrzów,
• estetyki komiksowej oraz
• kolażu.

Na pierwszy rzut oka sceny na obrazach Raucha sprawiają wrażenie, jakby opowiadały rzeczywistą historię, niemal jak w tradycji obrazów rodzajowych. Szybko jednak zauważa się, że motywów nie da się tak łatwo rozszyfrować. Rauch konstruuje raczej w swoich obrazach sytuacje surrealistyczne. Ludzi, którzy mogliby być całkiem realni, każe spotykać się z fantastycznymi postaciami i abstrakcyjnymi obiektami na tle nierzeczywistych dekoracji.

Inspirację dla swoich obiektów obrazowych i scen Rauch znajduje w najróżniejszych źródłach:

• osobiste przeżycia i doświadczenia z dzieciństwa
• wydarzenia historyczne
• sekwencje snów
• fantazje
• indywidualne i zbiorowe traumy

Swoim protagonistom Rauch każe wykonywać działania, które same w sobie wydają się sensowne, lecz w całościowym kontekście sprawiają wrażenie absurdalnych aż po groteskowe. Dlatego często bardzo złożone kompozycje obrazowe Raucha pozostawiają częściej dezorientujące wrażenie wizualne niż jasny przekaz. Mimo to wszystkie jego dzieła emanują potężną aurą. Nawet jeśli ich podstawowy nastrój jest często przygnębiający, a nierzadko niepokojący, wywierają silną fascynację i siłę przyciągania.

Poszukiwana na całym świecie: współczesna sztuka Neo Rauch

Neo Rauch jako jeden z najsłynniejszych niemieckich malarzy jest obecny na rynku sztuki od ponad 30 lat. Po pierwszych sukcesach w Niemczech od połowy lat 90. XX wieku, od lat 2000. potrafił przebić się także na arenie międzynarodowej. Szczególnie w USA jego obrazy cieszą się ogromnym zainteresowaniem.

• Słynny niemiecki malarz miał wystawy na całym świecie, między innymi w tak renomowanych instytucjach jak Metropolitan Museum of Art w Nowym Jorku, Museum Frieder Burda czy Pinakothek der Moderne w Monachium.
• Na aukcjach jego dzieła osiągają ceny sięgające siedmiocyfrowych kwot.
• Jego działalność została uhonorowana licznymi wyróżnieniami, m.in. w 2018 roku Krzyżem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec.

Wybrane dzieła dziesięciu najsłynniejszych niemieckich malarzy